{"id":153808,"date":"2026-11-04T14:36:21","date_gmt":"2026-11-04T14:36:21","guid":{"rendered":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/?p=153808"},"modified":"2026-11-05T08:56:47","modified_gmt":"2026-11-05T08:56:47","slug":"como-justificar-idi-empresa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/como-justificar-idi-empresa\/","title":{"rendered":"C\u00f3mo justificar la I+D+i de tu empresa: gu\u00eda pr\u00e1ctica para documentar proyectos, gastos y personal investigador"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"153808\" class=\"elementor elementor-153808\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c6cc13 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4c6cc13\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\n\n\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-091f4a6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"091f4a6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<blockquote><p><strong>Aprende a demostrar que tu empresa realiza investigaci\u00f3n, desarrollo e innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica, conservar las evidencias adecuadas y preparar la documentaci\u00f3n necesaria para acceder a incentivos fiscales, subvenciones y financiaci\u00f3n.<\/strong><\/p><\/blockquote><p><em>Gu\u00eda pr\u00e1ctica para emprendedores, startups y pymes. Actualizada: noviembre de 2026.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f115b48 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f115b48\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h2>\u00bfPor qu\u00e9 es tan importante demostrar la innovaci\u00f3n?<\/h2><p>Imagina que llevas un a\u00f1o desarrollando un producto innovador. Has invertido dinero, contratado profesionales, realizado pruebas y conseguido resultados interesantes.<\/p><p>Un d\u00eda descubres que podr\u00edas acceder a incentivos fiscales por I+D+i o solicitar una ayuda p\u00fablica.<\/p><p>Pero cuando te piden documentaci\u00f3n aparecen las dificultades:<\/p><ul><li><p>No recuerdas exactamente cu\u00e1ndo empezaron determinadas actividades.<\/p><\/li><li><p>No puedes demostrar cu\u00e1ntas horas dedic\u00f3 cada trabajador.<\/p><\/li><li><p>Las facturas no indican a qu\u00e9 experimentos corresponden.<\/p><\/li><li><p>Has perdido resultados de pruebas anteriores.<\/p><\/li><li><p>No has documentado los problemas t\u00e9cnicos que tuviste que resolver.<\/p><\/li><li><p>No sabes diferenciar qu\u00e9 actividades fueron realmente I+D+i.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>El problema no es necesariamente que tu empresa no haya innovado. El problema es que no puedes demostrar suficientemente qu\u00e9 hizo, c\u00f3mo lo hizo y cu\u00e1nto le cost\u00f3.<\/strong><\/p><p>La buena noticia es que puedes evitar esta situaci\u00f3n desde el primer d\u00eda, sin grandes inversiones y utilizando herramientas sencillas.<\/p><p>Esta gu\u00eda te ense\u00f1ar\u00e1 a hacerlo.<\/p><h2>1. \u00bfQu\u00e9 significa justificar un proyecto de I+D+i?<\/h2><p>Justificar un proyecto de investigaci\u00f3n, desarrollo e innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica significa reunir evidencias suficientes para que una persona independiente pueda comprender y verificar:<\/p><ol start=\"1\"><li><p>Qu\u00e9 problema cient\u00edfico o tecnol\u00f3gico quer\u00edas resolver.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 conocimientos o soluciones exist\u00edan antes.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 novedad o avance pretend\u00edas conseguir.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 actividades realizaste.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 dificultades t\u00e9cnicas encontraste.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 experimentos, pruebas y desarrollos llevaste a cabo.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 resultados obtuviste, incluidos los negativos.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 personas participaron y cu\u00e1nto tiempo dedicaron.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 gastos e inversiones corresponden a las actividades.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 documentaci\u00f3n demuestra todo lo anterior.<\/p><\/li><\/ol><p><strong>La documentaci\u00f3n debe permitir reconstruir la historia t\u00e9cnica y econ\u00f3mica del proyecto.<\/strong><\/p><p>No basta con explicar que has creado algo novedoso. Necesitas demostrar c\u00f3mo lo desarrollaste.<\/p><h3>Ejemplo: una empresa que fabrica alimentos<\/h3><p>Una peque\u00f1a empresa desarrolla un envase que pretende conservar determinados alimentos durante m\u00e1s tiempo.<\/p><p>Durante seis meses realiza pruebas con materiales, temperaturas y condiciones de conservaci\u00f3n.<\/p><p><strong>Si no documenta el proceso:<\/strong> al terminar solo puede mostrar el envase final.<\/p><p><strong>Si documenta correctamente:<\/strong> puede presentar las hip\u00f3tesis iniciales, materiales utilizados, resultados de laboratorio, pruebas fallidas, modificaciones, horas de los t\u00e9cnicos y costes de cada actividad.<\/p><p>La segunda empresa dispone de una base mucho m\u00e1s s\u00f3lida para analizar si existen actividades de I+D+i elegibles.<\/p><p><strong>Pregunta para reflexionar:<\/strong> si ma\u00f1ana un evaluador te pidiera demostrar c\u00f3mo desarrollaste tu producto, \u00bfpodr\u00edas hacerlo con documentos o depender\u00edas de tus recuerdos?<\/p><h2>2. \u00bfToda innovaci\u00f3n empresarial se considera I+D+i?<\/h2><p>No. Esta es una de las confusiones m\u00e1s frecuentes entre emprendedores.<\/p><p>Una actividad puede ser innovadora comercialmente y no cumplir los requisitos para considerarse investigaci\u00f3n y desarrollo o innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica a efectos fiscales.<\/p><p>En Espa\u00f1a, el art\u00edculo 35 de la Ley 27\/2014 del Impuesto sobre Sociedades establece las definiciones y requisitos aplicables.<\/p><h3>Investigaci\u00f3n<\/h3><p>Consiste, en t\u00e9rminos legales, en una indagaci\u00f3n original y planificada orientada a descubrir nuevos conocimientos y mejorar la comprensi\u00f3n cient\u00edfica o tecnol\u00f3gica.<\/p><p><strong>Ejemplo:<\/strong> investigar un nuevo material biodegradable cuyas propiedades todav\u00eda no se conocen suficientemente.<\/p><h3>Desarrollo<\/h3><p>Supone aplicar conocimientos cient\u00edficos o tecnol\u00f3gicos para desarrollar nuevos materiales, productos, procesos o sistemas, o mejoras tecnol\u00f3gicas sustanciales de los existentes, conforme a los requisitos legales.<\/p><p><strong>Ejemplo:<\/strong> desarrollar un prototipo experimental utilizando conocimientos cient\u00edficos para conseguir propiedades t\u00e9cnicas sustancialmente mejores.<\/p><h3>Innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica<\/h3><p>Se refiere a actividades cuyo resultado es un avance tecnol\u00f3gico en la obtenci\u00f3n de nuevos productos o procesos de producci\u00f3n, o mejoras sustanciales de los existentes, seg\u00fan los criterios de la normativa fiscal.<\/p><p><strong>Ejemplo:<\/strong> desarrollar un proceso de fabricaci\u00f3n tecnol\u00f3gicamente mejorado que cumpla los requisitos legales de novedad o mejora sustancial.<\/p><h3>Actividades que no necesariamente son I+D+i fiscal<\/h3><ul><li><p>Crear una nueva p\u00e1gina web utilizando herramientas convencionales.<\/p><\/li><li><p>Comprar maquinaria moderna.<\/p><\/li><li><p>Instalar un programa de gesti\u00f3n comercial.<\/p><\/li><li><p>Cambiar el dise\u00f1o est\u00e9tico de un producto.<\/p><\/li><li><p>Adaptar un producto existente a las preferencias de un cliente.<\/p><\/li><li><p>Realizar controles de calidad rutinarios.<\/p><\/li><li><p>Resolver incidencias t\u00e9cnicas habituales.<\/p><\/li><\/ul><p>Estas actividades pueden generar mucho valor empresarial, pero eso no las convierte autom\u00e1ticamente en I+D+i elegible.<\/p><p><strong>Importante:<\/strong> el uso de inteligencia artificial, blockchain, rob\u00f3tica o cualquier tecnolog\u00eda avanzada tampoco demuestra por s\u00ed solo que exista I+D+i.<\/p><p>Lo determinante es la naturaleza de las actividades, la novedad o avance tecnol\u00f3gico y el cumplimiento de los requisitos aplicables.<\/p><h2>3. Los tres pilares de una justificaci\u00f3n documental s\u00f3lida<\/h2><p>Para preparar adecuadamente un proyecto conviene organizar la documentaci\u00f3n en tres bloques.<\/p><table><tbody><tr><th>Pilar<\/th><th>Pregunta principal<\/th><th>Evidencias<\/th><\/tr><tr><td>T\u00e9cnico<\/td><td>\u00bfQu\u00e9 hicimos y qu\u00e9 avance persegu\u00edamos?<\/td><td>Memorias, dise\u00f1os, experimentos, prototipos y resultados<\/td><\/tr><tr><td>Econ\u00f3mico<\/td><td>\u00bfCu\u00e1nto cost\u00f3 cada actividad?<\/td><td>Facturas, n\u00f3minas, contratos, imputaciones y registros contables<\/td><\/tr><tr><td>Personal<\/td><td>\u00bfQui\u00e9n trabaj\u00f3 y durante cu\u00e1nto tiempo?<\/td><td>Partes horarios, tareas, contratos y registros de dedicaci\u00f3n<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><p>Los tres pilares deben estar conectados.<\/p><p>Por ejemplo, si una factura corresponde a materiales empleados en un experimento, deber\u00eda ser posible identificar el experimento y localizar el registro que demuestra su realizaci\u00f3n.<\/p><p>Si una persona declara 80 horas de desarrollo, debe existir una relaci\u00f3n coherente entre esas horas y las tareas efectivamente ejecutadas.<\/p><p>La regla fundamental es sencilla:<\/p><p><strong>Cada gasto y cada hora imputada deben poder relacionarse con actividades concretas y documentadas.<\/strong><\/p><p>Adem\u00e1s, cada partida deber\u00e1 superar los requisitos espec\u00edficos del incentivo o ayuda que se pretenda solicitar.<\/p><h2>4. C\u00f3mo documentar correctamente las actividades t\u00e9cnicas<\/h2><p>No necesitas redactar informes enormes cada semana.<\/p><p>Necesitas conservar evidencias \u00fatiles, aut\u00e9nticas y organizadas.<\/p><h3>Paso 1. Define el problema inicial<\/h3><p>Antes de empezar, escribe:<\/p><ul><li><p>\u00bfQu\u00e9 problema t\u00e9cnico queremos resolver?<\/p><\/li><li><p>\u00bfQu\u00e9 soluciones existen actualmente?<\/p><\/li><li><p>\u00bfPor qu\u00e9 no son suficientes?<\/p><\/li><li><p>\u00bfQu\u00e9 queremos conseguir que todav\u00eda no sabemos hacer?<\/p><\/li><li><p>\u00bfQu\u00e9 dificultades t\u00e9cnicas prevemos encontrar?<\/p><\/li><\/ul><p><strong>Ejemplo:<\/strong><\/p><p>Una startup desarrolla un sistema de riego inteligente.<\/p><p>Problema: los sistemas utilizados no consiguen ajustar suficientemente el riego a determinadas condiciones cambiantes del suelo.<\/p><p>Objetivo: investigar y desarrollar un sistema que combine sensores y modelos predictivos para mejorar la precisi\u00f3n.<\/p><p>No basta con afirmar que el sistema ser\u00e1 innovador. Es necesario explicar qu\u00e9 avance tecnol\u00f3gico concreto se pretende alcanzar.<\/p><h3>Paso 2. Documenta las hip\u00f3tesis<\/h3><p>Cada vez que propongas una soluci\u00f3n, registra qu\u00e9 esperas conseguir y por qu\u00e9.<\/p><p>Ejemplo:<\/p><p><em>Hip\u00f3tesis H-01: combinar determinadas mediciones de humedad y temperatura permitir\u00e1 mejorar la precisi\u00f3n de las predicciones respecto al sistema de referencia.<\/em><\/p><h3>Paso 3. Registra los experimentos<\/h3><p>Cada experimento deber\u00eda incluir:<\/p><table><tbody><tr><th>Campo<\/th><th>Ejemplo<\/th><\/tr><tr><td>C\u00f3digo<\/td><td>EXP-001<\/td><\/tr><tr><td>Fecha<\/td><td>10\/02\/2026<\/td><\/tr><tr><td>Responsable<\/td><td>Responsable t\u00e9cnico<\/td><\/tr><tr><td>Hip\u00f3tesis<\/td><td>Mejorar la precisi\u00f3n de predicci\u00f3n<\/td><\/tr><tr><td>Actividad<\/td><td>Ensayo con sensores<\/td><\/tr><tr><td>Recursos<\/td><td>Tres sensores y software experimental<\/td><\/tr><tr><td>Resultado<\/td><td>No se alcanza el objetivo<\/td><\/tr><tr><td>Evidencia<\/td><td>Archivo de datos y fotograf\u00edas<\/td><\/tr><tr><td>Pr\u00f3xima decisi\u00f3n<\/td><td>Modificar el modelo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><h3>Paso 4. Conserva tambi\u00e9n los fracasos<\/h3><p>Este punto es especialmente importante.<\/p><p>Muchos emprendedores eliminan las pruebas fallidas porque creen que solo deben demostrar resultados positivos.<\/p><p>Sin embargo, un experimento fallido puede aportar informaci\u00f3n relevante sobre las dificultades t\u00e9cnicas abordadas y el trabajo realizado.<\/p><p><strong>Ejemplo:<\/strong><\/p><p>Una startup intenta desarrollar una bater\u00eda con mayor duraci\u00f3n.<\/p><p>Realiza diez experimentos. Los primeros ocho fracasan.<\/p><p>Si conserva \u00fanicamente los dos \u00faltimos, pierde informaci\u00f3n esencial sobre las alternativas exploradas y los problemas encontrados.<\/p><p>Los resultados negativos, cuando est\u00e1n bien documentados, ayudan a explicar el proceso real de investigaci\u00f3n y desarrollo.<\/p><p>Eso no significa que cualquier fracaso sea autom\u00e1ticamente I+D+i elegible.<\/p><h3>Paso 5. Registra las decisiones<\/h3><p>Cuando cambies de estrategia t\u00e9cnica, deja constancia de:<\/p><ul><li><p>Qu\u00e9 alternativa descartaste.<\/p><\/li><li><p>Por qu\u00e9 no funcion\u00f3.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 evidencia motiv\u00f3 el cambio.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 nueva soluci\u00f3n decidiste probar.<\/p><\/li><\/ul><h3>Paso 6. Conserva las versiones<\/h3><p>En proyectos tecnol\u00f3gicos pueden ser especialmente \u00fatiles:<\/p><ul><li><p>Repositorios de c\u00f3digo.<\/p><\/li><li><p>Historial de versiones.<\/p><\/li><li><p>Planos y dise\u00f1os.<\/p><\/li><li><p>Fotograf\u00edas de prototipos.<\/p><\/li><li><p>Resultados de laboratorio.<\/p><\/li><li><p>Informes de ensayos.<\/p><\/li><li><p>Actas de reuniones t\u00e9cnicas.<\/p><\/li><li><p>Registros de modificaciones.<\/p><\/li><\/ul><p>Es importante que los documentos tengan fechas, responsables y relaci\u00f3n identificable con las actividades.<\/p><h2>5. C\u00f3mo justificar los gastos de un proyecto de I+D+i<\/h2><p>Uno de los errores m\u00e1s habituales es considerar que todo el presupuesto de un proyecto innovador puede incluirse en una deducci\u00f3n fiscal.<\/p><p>No funciona as\u00ed.<\/p><p>La normativa establece requisitos diferentes para investigaci\u00f3n y desarrollo y para innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica.<\/p><p>En particular, los gastos deben estar directamente relacionados con las actividades correspondientes, aplicarse efectivamente a su realizaci\u00f3n y estar espec\u00edficamente individualizados por proyectos.<\/p><h3>Principales categor\u00edas que debes controlar<\/h3><p><strong>Personal:<\/strong> salarios y costes laborales, en la medida en que correspondan a actividades elegibles y cumplan los requisitos aplicables.<\/p><p><strong>Materiales:<\/strong> consumibles y otros recursos empleados en las actividades que puedan formar parte de la base de deducci\u00f3n.<\/p><p><strong>Colaboraciones externas:<\/strong> servicios de investigaci\u00f3n, ensayos o desarrollos contratados a terceros, cuando cumplan las condiciones legales.<\/p><p><strong>Equipos:<\/strong> inversiones o amortizaciones que puedan resultar elegibles seg\u00fan su naturaleza, utilizaci\u00f3n y r\u00e9gimen fiscal.<\/p><p><strong>Otros gastos:<\/strong> \u00fanicamente cuando la normativa del incentivo permita incluirlos.<\/p><p>No todas las categor\u00edas tienen el mismo tratamiento en I+D y en innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica.<\/p><h3>Ejemplo pr\u00e1ctico<\/h3><p>Una startup desarrolla un nuevo dispositivo tecnol\u00f3gico y registra estos costes:<\/p><table><tbody><tr><th>Concepto<\/th><th>Coste registrado<\/th><\/tr><tr><td>Personal t\u00e9cnico<\/td><td>30.000 \u20ac<\/td><\/tr><tr><td>Materiales de prototipado<\/td><td>8.000 \u20ac<\/td><\/tr><tr><td>Ensayos externos<\/td><td>6.000 \u20ac<\/td><\/tr><tr><td>Campa\u00f1a comercial<\/td><td>4.000 \u20ac<\/td><\/tr><tr><td>Dise\u00f1o publicitario<\/td><td>2.000 \u20ac<\/td><\/tr><tr><td><strong>Total<\/strong><\/td><td><strong>50.000 \u20ac<\/strong><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><p>Ser\u00eda incorrecto afirmar autom\u00e1ticamente que los 50.000 \u20ac constituyen la base de deducci\u00f3n.<\/p><p>Primero habr\u00e1 que identificar las actividades que cumplen los requisitos legales y despu\u00e9s determinar qu\u00e9 gastos son fiscalmente elegibles.<\/p><p>La campa\u00f1a comercial y el dise\u00f1o publicitario, por ejemplo, no pasan a ser gastos de I+D+i simplemente porque se relacionen con un producto innovador.<\/p><h3>C\u00f3mo registrar cada gasto<\/h3><p>Recomendamos una tabla con los siguientes campos:<\/p><ul><li><p>C\u00f3digo del proyecto.<\/p><\/li><li><p>C\u00f3digo de actividad.<\/p><\/li><li><p>Fecha.<\/p><\/li><li><p>Proveedor o trabajador.<\/p><\/li><li><p>Descripci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Importe.<\/p><\/li><li><p>Documento justificativo.<\/p><\/li><li><p>Evidencia t\u00e9cnica relacionada.<\/p><\/li><li><p>Criterio de imputaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Importe potencialmente elegible.<\/p><\/li><li><p>Estado de revisi\u00f3n.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>Consejo:<\/strong> no esperes al cierre del ejercicio para identificar los gastos. Hazlo mensualmente.<\/p><h2>6. C\u00f3mo demostrar la dedicaci\u00f3n del personal investigador<\/h2><p>Una persona puede trabajar en un proyecto innovador sin dedicar todas sus horas a actividades fiscalmente elegibles.<\/p><p>Imagina que una ingeniera trabaja 160 horas durante un mes:<\/p><ul><li><p>70 horas desarrollando y ensayando un prototipo.<\/p><\/li><li><p>40 horas instalando equipos comerciales.<\/p><\/li><li><p>30 horas atendiendo incidencias rutinarias.<\/p><\/li><li><p>20 horas en reuniones administrativas.<\/p><\/li><\/ul><p>No ser\u00eda correcto imputar autom\u00e1ticamente las 160 horas a I+D+i.<\/p><p>Es necesario analizar la naturaleza de cada actividad.<\/p><h3>Registro sencillo de dedicaci\u00f3n<\/h3><table><tbody><tr><th>Fecha<\/th><th>Persona<\/th><th>Actividad<\/th><th>Horas<\/th><th>Evidencia<\/th><\/tr><tr><td>03\/03<\/td><td>Ingeniera A<\/td><td>Ensayo EXP-014<\/td><td>4<\/td><td>Informe de ensayo<\/td><\/tr><tr><td>04\/03<\/td><td>Ingeniera A<\/td><td>Modificaci\u00f3n prototipo<\/td><td>5<\/td><td>Versi\u00f3n t\u00e9cnica<\/td><\/tr><tr><td>05\/03<\/td><td>Ingeniera A<\/td><td>Instalaci\u00f3n comercial<\/td><td>6<\/td><td>Parte de instalaci\u00f3n<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><p>Este registro ayuda a justificar la imputaci\u00f3n de costes de personal a los proyectos.<\/p><h3>Atenci\u00f3n: deducciones y bonificaciones no son lo mismo<\/h3><p>Las deducciones fiscales por I+D+i y las bonificaciones en la cotizaci\u00f3n del personal investigador son incentivos diferentes.<\/p><p>Las bonificaciones tienen requisitos espec\u00edficos de contrataci\u00f3n, dedicaci\u00f3n y exclusividad, adem\u00e1s de reglas particulares de compatibilidad.<\/p><p><strong>Un registro de horas \u00fatil para una deducci\u00f3n fiscal no demuestra autom\u00e1ticamente que una persona cumpla los requisitos para una bonificaci\u00f3n de Seguridad Social.<\/strong><\/p><p>Antes de solicitar cualquiera de estos incentivos, comprueba la regulaci\u00f3n aplicable.<\/p><h2>7. C\u00f3mo organizar el expediente documental de I+D+i<\/h2><p>Te proponemos crear una carpeta principal por proyecto, con un c\u00f3digo \u00fanico.<\/p><p>Ejemplo:<\/p><p><strong>IDI-2026-001 \u2014 Desarrollo de sistema de riego inteligente<\/strong><\/p><p>Dentro de ella:<\/p><p><strong>01. Definici\u00f3n del proyecto<\/strong><\/p><ul><li><p>Objetivos.<\/p><\/li><li><p>Problema t\u00e9cnico.<\/p><\/li><li><p>Estado inicial de la tecnolog\u00eda.<\/p><\/li><li><p>Plan de trabajo.<\/p><\/li><li><p>Presupuesto.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>02. Actividades t\u00e9cnicas<\/strong><\/p><ul><li><p>Hip\u00f3tesis.<\/p><\/li><li><p>Experimentos.<\/p><\/li><li><p>Dise\u00f1os.<\/p><\/li><li><p>Versiones.<\/p><\/li><li><p>Resultados.<\/p><\/li><li><p>Informes de pruebas.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>03. Personal<\/strong><\/p><ul><li><p>Participantes.<\/p><\/li><li><p>Funciones.<\/p><\/li><li><p>Registros horarios.<\/p><\/li><li><p>Relaci\u00f3n con actividades.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>04. Gastos<\/strong><\/p><ul><li><p>Facturas.<\/p><\/li><li><p>Contratos.<\/p><\/li><li><p>Justificantes.<\/p><\/li><li><p>Registros contables.<\/p><\/li><li><p>Criterios de imputaci\u00f3n.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>05. Seguimiento<\/strong><\/p><ul><li><p>Reuniones.<\/p><\/li><li><p>Decisiones.<\/p><\/li><li><p>Cambios de planificaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Hitos alcanzados.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>06. Memoria t\u00e9cnica y econ\u00f3mica<\/strong><\/p><ul><li><p>Descripci\u00f3n consolidada.<\/p><\/li><li><p>Resultados.<\/p><\/li><li><p>Gastos individualizados.<\/p><\/li><li><p>Evidencias referenciadas.<\/p><\/li><\/ul><p><strong>07. Certificaciones y tr\u00e1mites<\/strong><\/p><ul><li><p>Documentaci\u00f3n presentada.<\/p><\/li><li><p>Certificados, cuando existan.<\/p><\/li><li><p>Informes motivados, cuando procedan.<\/p><\/li><li><p>Comunicaciones administrativas.<\/p><\/li><\/ul><p>Puedes utilizar Google Drive, SharePoint u otro sistema documental, siempre que garantice un control adecuado de accesos, versiones, integridad y conservaci\u00f3n.<\/p><h3>La regla de la trazabilidad<\/h3><p>Para cualquier actividad relevante deber\u00edas poder recorrer esta cadena:<\/p><p><strong>Objetivo t\u00e9cnico \u2192 actividad \u2192 experimento \u2192 resultado \u2192 persona \u2192 horas \u2192 gasto \u2192 justificante.<\/strong><\/p><p>No todos los elementos se aplicar\u00e1n de id\u00e9ntica forma a cada actividad, pero las relaciones que correspondan deben ser coherentes y verificables.<\/p><h2>8. La rutina de 15 minutos para documentar tu innovaci\u00f3n<\/h2><p>No necesitas dedicar varias horas cada d\u00eda a preparar documentaci\u00f3n.<\/p><p>Puedes establecer una rutina semanal sencilla.<\/p><p><strong>Cada viernes, durante 15 minutos:<\/strong><\/p><ol start=\"1\"><li><p>Revisa qu\u00e9 actividades t\u00e9cnicas se realizaron.<\/p><\/li><li><p>Guarda los resultados y evidencias.<\/p><\/li><li><p>Identifica las pruebas fallidas.<\/p><\/li><li><p>Registra las decisiones relevantes.<\/p><\/li><li><p>Comprueba las horas del equipo.<\/p><\/li><li><p>Vincula las facturas nuevas.<\/p><\/li><li><p>Actualiza el estado de las actividades.<\/p><\/li><\/ol><p>En equipos grandes, cada responsable debe registrar sus propias actividades y una persona debe coordinar la revisi\u00f3n.<\/p><p>La duraci\u00f3n de 15 minutos es una referencia para proyectos peque\u00f1os, no una garant\u00eda de que toda la documentaci\u00f3n necesaria pueda prepararse en ese tiempo.<\/p><p><strong>Es mucho m\u00e1s eficiente documentar continuamente que intentar reconstruir un a\u00f1o de trabajo al solicitar una ayuda.<\/strong><\/p><h2>9. \u00bfQu\u00e9 es una memoria t\u00e9cnica de I+D+i?<\/h2><p>La memoria t\u00e9cnica es un documento que explica de forma estructurada el proyecto y sus actividades.<\/p><p>Su contenido y formato dependen de la finalidad: deducci\u00f3n fiscal, certificaci\u00f3n, informe motivado o subvenci\u00f3n.<\/p><p>Como estructura inicial, puede incluir:<\/p><ol start=\"1\"><li><p>Identificaci\u00f3n de la empresa y del proyecto.<\/p><\/li><li><p>Resumen ejecutivo.<\/p><\/li><li><p>Estado inicial de los conocimientos y soluciones disponibles.<\/p><\/li><li><p>Objetivos cient\u00edficos o tecnol\u00f3gicos.<\/p><\/li><li><p>Novedad o avance perseguido.<\/p><\/li><li><p>Dificultades e incertidumbres t\u00e9cnicas.<\/p><\/li><li><p>Actividades realizadas.<\/p><\/li><li><p>Metodolog\u00eda y experimentos.<\/p><\/li><li><p>Resultados obtenidos.<\/p><\/li><li><p>Cambios y desviaciones.<\/p><\/li><li><p>Personal participante.<\/p><\/li><li><p>Gastos e inversiones.<\/p><\/li><li><p>Evidencias y anexos.<\/p><\/li><li><p>Conclusiones.<\/p><\/li><\/ol><h3>Error que debes evitar<\/h3><p>Una memoria que utiliza expresiones como \u00abtecnolog\u00eda revolucionaria\u00bb, \u00absoluci\u00f3n disruptiva\u00bb o \u00abinnovaci\u00f3n \u00fanica\u00bb sin aportar pruebas t\u00e9cnicas no resulta suficiente.<\/p><p><strong>La memoria debe demostrar, no limitarse a promocionar.<\/strong><\/p><h2>10. \u00bfQu\u00e9 son la certificaci\u00f3n y el Informe Motivado Vinculante?<\/h2><p>En Espa\u00f1a existen mecanismos que permiten aportar mayor seguridad jur\u00eddica a la aplicaci\u00f3n de determinados incentivos fiscales de I+D+i.<\/p><h3>Certificaci\u00f3n t\u00e9cnica<\/h3><p>Una entidad de certificaci\u00f3n competente eval\u00faa el proyecto dentro del alcance contratado y determina si las actividades presentadas cumplen los criterios t\u00e9cnicos correspondientes.<\/p><p>Seg\u00fan el tipo de certificaci\u00f3n, la evaluaci\u00f3n puede incluir tambi\u00e9n los gastos asociados.<\/p><h3>Informe Motivado Vinculante<\/h3><p>Es un informe emitido por la Administraci\u00f3n competente, conforme al procedimiento aplicable, que puede tener car\u00e1cter vinculante para la Administraci\u00f3n tributaria respecto de la calificaci\u00f3n t\u00e9cnica de las actividades, en los t\u00e9rminos legalmente establecidos.<\/p><p>La regulaci\u00f3n principal se encuentra en el Real Decreto 1432\/2003 y en el art\u00edculo 35 de la Ley del Impuesto sobre Sociedades.<\/p><p><strong>Importante:<\/strong> el informe motivado no sustituye la comprobaci\u00f3n del resto de requisitos fiscales, la correcta imputaci\u00f3n de los gastos ni las obligaciones documentales de la empresa.<\/p><p>Tampoco debe confundirse una certificaci\u00f3n privada con un informe administrativo.<\/p><p>La solicitud de estos instrumentos no es obligatoria con car\u00e1cter general para aplicar toda deducci\u00f3n de I+D+i, aunque puede resultar conveniente y determinados procedimientos o incentivos pueden exigir documentaci\u00f3n espec\u00edfica.<\/p><h2>11. Los diez errores m\u00e1s frecuentes al justificar la innovaci\u00f3n<\/h2><table><tbody><tr><th>Error<\/th><th>Consecuencia<\/th><th>C\u00f3mo evitarlo<\/th><\/tr><tr><td>Documentar solo al terminar<\/td><td>P\u00e9rdida de evidencias<\/td><td>Registro continuo<\/td><\/tr><tr><td>Confundir innovaci\u00f3n comercial con I+D+i fiscal<\/td><td>Calificaci\u00f3n incorrecta<\/td><td>Evaluaci\u00f3n t\u00e9cnica y normativa<\/td><\/tr><tr><td>No conservar experimentos fallidos<\/td><td>Historia t\u00e9cnica incompleta<\/td><td>Registrar todos los ensayos relevantes<\/td><\/tr><tr><td>Imputar todo el personal t\u00e9cnico<\/td><td>Gastos potencialmente incorrectos<\/td><td>Registrar tareas y horas<\/td><\/tr><tr><td>Mezclar gastos de varios proyectos<\/td><td>Falta de trazabilidad<\/td><td>C\u00f3digos individuales<\/td><\/tr><tr><td>No guardar versiones<\/td><td>Dificultad para demostrar avances<\/td><td>Control de versiones<\/td><\/tr><tr><td>Utilizar descripciones gen\u00e9ricas<\/td><td>Evidencia insuficiente<\/td><td>Documentar actividades concretas<\/td><\/tr><tr><td>Confundir facturas con pruebas t\u00e9cnicas<\/td><td>Justificaci\u00f3n incompleta<\/td><td>Relacionar documentos y actividades<\/td><\/tr><tr><td>Suponer que una certificaci\u00f3n garantiza todos los incentivos<\/td><td>Riesgo fiscal<\/td><td>Revisar cada requisito<\/td><\/tr><tr><td>No conservar la documentaci\u00f3n<\/td><td>Problemas ante comprobaciones<\/td><td>Pol\u00edtica de archivo y conservaci\u00f3n<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><h2>12. Caso pr\u00e1ctico completo: una startup que desarrolla inteligencia artificial<\/h2><p>Una startup quiere desarrollar un sistema para detectar anticipadamente aver\u00edas en maquinaria industrial.<\/p><h3>Situaci\u00f3n inicial<\/h3><p>La empresa dispone de datos de sensores y utiliza algoritmos existentes.<\/p><p>Sin embargo, encuentra dificultades para identificar determinados fallos con suficiente anticipaci\u00f3n.<\/p><h3>Objetivo<\/h3><p>Investigar y desarrollar un modelo que mejore t\u00e9cnicamente la detecci\u00f3n de fallos en condiciones espec\u00edficas.<\/p><h3>Actividades<\/h3><p><strong>Actividad A. An\u00e1lisis t\u00e9cnico inicial<\/strong><\/p><p>Identificar las limitaciones de los m\u00e9todos existentes y definir las dificultades que deben superarse.<\/p><p><strong>Actividad B. Desarrollo experimental<\/strong><\/p><p>Dise\u00f1ar modelos, modificar algoritmos y ejecutar experimentos.<\/p><p><strong>Actividad C. Validaci\u00f3n<\/strong><\/p><p>Comparar los resultados con m\u00e9todos de referencia y registrar desviaciones.<\/p><p><strong>Actividad D. Comercializaci\u00f3n<\/strong><\/p><p>Preparar la web, desarrollar materiales publicitarios y buscar clientes.<\/p><h3>Documentaci\u00f3n<\/h3><p>La empresa conserva:<\/p><ul><li><p>Informe inicial de limitaciones t\u00e9cnicas.<\/p><\/li><li><p>Hip\u00f3tesis de desarrollo.<\/p><\/li><li><p>Repositorio de c\u00f3digo con versiones.<\/p><\/li><li><p>Registros de entrenamiento y evaluaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Resultados positivos y negativos.<\/p><\/li><li><p>Partes de dedicaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Facturas y contratos.<\/p><\/li><li><p>Memoria t\u00e9cnica.<\/p><\/li><\/ul><h3>Resultado<\/h3><p>La empresa dispone de evidencias para evaluar las actividades A, B y C y determinar cu\u00e1les pueden ser elegibles conforme a la normativa.<\/p><p>La actividad D es comercial y no se convierte en I+D+i por estar relacionada con el mismo producto.<\/p><p><strong>Aprendizaje:<\/strong> un proyecto puede contener actividades fiscalmente elegibles y otras que no lo son.<\/p><h2>13. Ejercicio pr\u00e1ctico: empieza hoy tu expediente de innovaci\u00f3n<\/h2><p>Dedica 30 minutos a completar esta ficha.<\/p><p><strong>Ficha inicial del proyecto<\/strong><\/p><p>Nombre del proyecto:<\/p><p>C\u00f3digo:<\/p><p>Responsable:<\/p><p>Fecha de inicio:<\/p><p>Problema t\u00e9cnico:<\/p><p>Soluciones existentes:<\/p><p>Limitaciones detectadas:<\/p><p>Novedad o avance perseguido:<\/p><p>Principales dificultades t\u00e9cnicas:<\/p><p>Actividades previstas:<\/p><p>Experimentos necesarios:<\/p><p>Personas participantes:<\/p><p>Presupuesto estimado:<\/p><p>Evidencias que vamos a conservar:<\/p><p>Herramienta de almacenamiento:<\/p><p>Frecuencia de revisi\u00f3n:<\/p><h3>Segunda parte: prueba de reconstrucci\u00f3n<\/h3><p>Selecciona una actividad t\u00e9cnica realizada hace tres meses.<\/p><p>Intenta localizar:<\/p><ul><li><p>Qu\u00e9 objetivo persegu\u00eda.<\/p><\/li><li><p>Qui\u00e9n la ejecut\u00f3.<\/p><\/li><li><p>Cu\u00e1ndo se realiz\u00f3.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 pruebas se hicieron.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 resultado se obtuvo.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 coste tuvo.<\/p><\/li><li><p>Qu\u00e9 documentos lo demuestran.<\/p><\/li><\/ul><p>Si no puedes responder, has identificado una debilidad documental que conviene corregir.<\/p><p>No inventes evidencias ni alteres fechas para completar el expediente. Si faltan documentos, registra honestamente la limitaci\u00f3n y conserva los soportes originales disponibles.<\/p><h2>14. Checklist: \u00bfest\u00e1 preparada tu empresa para justificar su I+D+i?<\/h2><p>Marca las afirmaciones que puedes demostrar:<\/p><ul><li><input type=\"text\" \/><div><p>Tenemos identificado cada proyecto.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Conocemos el problema t\u00e9cnico que queremos resolver.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Hemos descrito el avance o novedad perseguida.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Distinguimos actividades de I+D+i de actividades ordinarias.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Conservamos pruebas y resultados.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Documentamos los experimentos fallidos.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Tenemos registros de versiones y cambios.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Identificamos qui\u00e9n realiza cada actividad.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Registramos las horas efectivamente dedicadas.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Relacionamos los gastos con actividades concretas.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Conservamos facturas y justificantes.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Revisamos peri\u00f3dicamente la documentaci\u00f3n.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Disponemos de una memoria t\u00e9cnica coherente.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Conocemos los requisitos del incentivo que queremos solicitar.<\/p><\/div><\/li><li><input type=\"text\" \/><div><p>Hemos previsto la conservaci\u00f3n de las evidencias durante los plazos aplicables.<\/p><\/div><\/li><\/ul><p><strong>Interpretaci\u00f3n orientativa:<\/strong><\/p><ul><li><p><strong>12\u201315 respuestas afirmativas:<\/strong> buena base organizativa; conviene validar la calidad de las evidencias.<\/p><\/li><li><p><strong>8\u201311:<\/strong> existen debilidades documentales que deber\u00edan corregirse.<\/p><\/li><li><p><strong>0\u20137:<\/strong> es recomendable implantar un sistema de registro antes de solicitar incentivos.<\/p><\/li><\/ul><p>Esta valoraci\u00f3n es \u00fanicamente un autodiagn\u00f3stico organizativo, no una certificaci\u00f3n de elegibilidad fiscal.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0f89b6c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0f89b6c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h2 style=\"text-align: left;\"><strong>\u2753 FAQ (Preguntas frecuentes)<\/strong><\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-29f21e8 elementor-widget elementor-widget-n-accordion\" data-id=\"29f21e8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;default_state&quot;:&quot;expanded&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"nested-accordion.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-accordion\" aria-label=\"Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys\">\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4390\" class=\"e-n-accordion-item\" open>\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"1\" tabindex=\"0\" aria-expanded=\"true\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4390\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfPuedo justificar un proyecto que ya he terminado? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4390\" class=\"elementor-element elementor-element-78f30d2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"78f30d2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0dd8c1c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0dd8c1c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>S\u00ed, puede ser posible si conservas evidencias suficientes y cumples los requisitos y plazos aplicables. Sin embargo, reconstruir el proyecto despu\u00e9s suele ser m\u00e1s dif\u00edcil.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4391\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"2\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4391\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfNecesito tener un departamento de I+D? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4391\" class=\"elementor-element elementor-element-2bcd2e9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2bcd2e9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f90979f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f90979f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>No necesariamente. La existencia de un departamento espec\u00edfico no determina por s\u00ed sola la elegibilidad fiscal de las actividades.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4392\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"3\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4392\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfUna startup peque\u00f1a puede hacer I+D+i? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4392\" class=\"elementor-element elementor-element-9b66604 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9b66604\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-05c6641 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"05c6641\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>S\u00ed. El tama\u00f1o de la empresa no impide que realice actividades de I+D+i, aunque cada incentivo puede tener condiciones particulares.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4393\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"4\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4393\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfTodo desarrollo de software es I+D+i? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4393\" class=\"elementor-element elementor-element-6195823 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6195823\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a59c5e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a59c5e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>No. Debe analizarse si las actividades cumplen los criterios legales. El desarrollo rutinario, las adaptaciones habituales y muchas implementaciones convencionales no son autom\u00e1ticamente elegibles.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4394\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"5\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4394\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfUsar inteligencia artificial convierte mi proyecto en I+D? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4394\" class=\"elementor-element elementor-element-8b5fb89 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8b5fb89\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c20c4a1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c20c4a1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>No. Utilizar una tecnolog\u00eda avanzada no equivale a desarrollar nuevo conocimiento o avances tecnol\u00f3gicos que cumplan los requisitos fiscales.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4395\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"6\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4395\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfEs obligatorio conseguir resultados positivos? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4395\" class=\"elementor-element elementor-element-fa8819b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"fa8819b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f714775 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f714775\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>No necesariamente. Los resultados negativos pueden formar parte de una actividad de investigaci\u00f3n o desarrollo. Lo relevante es la naturaleza del trabajo y su adecuada documentaci\u00f3n.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4396\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"7\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4396\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfNecesito una certificaci\u00f3n para deducir gastos de I+D+i? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4396\" class=\"elementor-element elementor-element-0c80628 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0c80628\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b06b038 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b06b038\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>No existe una obligaci\u00f3n general de obtener certificaci\u00f3n para toda aplicaci\u00f3n de la deducci\u00f3n, aunque la certificaci\u00f3n y los informes motivados pueden aportar seguridad jur\u00eddica y determinados procedimientos tienen requisitos espec\u00edficos.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4397\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"8\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4397\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfPuedo aplicar una deducci\u00f3n y recibir una subvenci\u00f3n? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4397\" class=\"elementor-element elementor-element-86f2d3f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"86f2d3f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-05b4548 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"05b4548\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Puede existir compatibilidad, pero es necesario revisar las reglas de cada incentivo, los l\u00edmites de acumulaci\u00f3n y el tratamiento fiscal de las ayudas recibidas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4398\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"9\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4398\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfCu\u00e1nto tiempo debo conservar la documentaci\u00f3n? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4398\" class=\"elementor-element elementor-element-deba33b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"deba33b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-85d3116 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"85d3116\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Depende de los plazos de prescripci\u00f3n, comprobaci\u00f3n y conservaci\u00f3n aplicables al incentivo, al ejercicio y a la operaci\u00f3n. En determinados casos pueden existir per\u00edodos de comprobaci\u00f3n especiales. No conviene establecer un plazo \u00fanico sin revisar la normativa correspondiente.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-4399\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"10\" tabindex=\"-1\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-4399\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> \u00bfSirven Trello, Google Drive o una hoja de c\u00e1lculo? <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-minus\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-plus\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-4399\" class=\"elementor-element elementor-element-eabeadf e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"eabeadf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48e26de elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"48e26de\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>S\u00ed, pueden servir para organizar la documentaci\u00f3n, siempre que los registros sean fiables, completos, accesibles y permitan conservar adecuadamente las evidencias originales.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a103351 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a103351\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h2>15. Plan de acci\u00f3n para los pr\u00f3ximos siete d\u00edas<\/h2><table><tbody><tr><th>D\u00eda<\/th><th>Acci\u00f3n<\/th><th>Resultado<\/th><\/tr><tr><td>1<\/td><td>Identifica los proyectos tecnol\u00f3gicos activos<\/td><td>Inventario<\/td><\/tr><tr><td>2<\/td><td>Describe problemas y objetivos t\u00e9cnicos<\/td><td>Ficha inicial<\/td><\/tr><tr><td>3<\/td><td>Crea las carpetas y c\u00f3digos<\/td><td>Archivo organizado<\/td><\/tr><tr><td>4<\/td><td>Establece el registro de experimentos<\/td><td>Evidencias t\u00e9cnicas<\/td><\/tr><tr><td>5<\/td><td>Organiza el registro de horas<\/td><td>Trazabilidad del personal<\/td><\/tr><tr><td>6<\/td><td>Vincula los principales gastos<\/td><td>Control econ\u00f3mico<\/td><\/tr><tr><td>7<\/td><td>Revisa la documentaci\u00f3n y asigna responsables<\/td><td>Sistema operativo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><p><strong>Tu objetivo no es obtener una deducci\u00f3n fiscal esta semana. Es conseguir que, dentro de un a\u00f1o, puedas demostrar correctamente lo que est\u00e1s desarrollando hoy.<\/strong><\/p><h2>16. C\u00f3mo puede ayudarte mentorDay<\/h2><p>En mentorDay ayudamos a los emprendedores a estructurar sus proyectos, identificar oportunidades de mejora, preparar planes de acci\u00f3n y avanzar en el desarrollo de sus empresas.<\/p><p>Durante la aceleraci\u00f3n puedes trabajar con mentores y especialistas para:<\/p><ul><li><p>Definir objetivos y actividades de innovaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Organizar el desarrollo de nuevos productos y servicios.<\/p><\/li><li><p>Identificar necesidades de financiaci\u00f3n.<\/p><\/li><li><p>Preparar una planificaci\u00f3n t\u00e9cnica y econ\u00f3mica.<\/p><\/li><li><p>Mejorar la gesti\u00f3n de proyectos.<\/p><\/li><li><p>Detectar cu\u00e1ndo conviene recurrir a especialistas en fiscalidad de I+D+i, certificaci\u00f3n o subvenciones.<\/p><\/li><\/ul><p>El acompa\u00f1amiento empresarial no sustituye los informes t\u00e9cnicos, certificaciones ni asesoramiento fiscal especializado que puedan resultar necesarios.<\/p><p><strong>Si est\u00e1s desarrollando una empresa y quieres acelerar su crecimiento, conoce el programa de aceleraci\u00f3n de mentorDay y solicita tu beca a trav\u00e9s de la invitaci\u00f3n personalizada correspondiente.<\/strong><\/p><h2>17. Recursos y fuentes para profundizar<\/h2><p><strong>Normativa espa\u00f1ola<\/strong><\/p><ul><li><p>Ley 27\/2014, de 27 de noviembre, del Impuesto sobre Sociedades, art\u00edculo 35: <a href=\"https:\/\/www.boe.es\/buscar\/act.php?id=BOE-A-2014-12328\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.boe.es\/buscar\/act.php?id%3DBOE-A-2014-12328&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw0tit3cBa690BkppSP8j0HG\">https:\/\/www.boe.es\/buscar\/act.<wbr \/>php?id=BOE-A-2014-12328<\/a><\/p><\/li><li><p>Real Decreto 1432\/2003, de 21 de noviembre, sobre informes motivados: <a href=\"https:\/\/www.boe.es\/eli\/es\/rd\/2003\/11\/21\/1432\/con\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.boe.es\/eli\/es\/rd\/2003\/11\/21\/1432\/con&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw21xdQNG-D55zizDT9M7OBq\">https:\/\/www.boe.es\/eli\/es\/rd\/<wbr \/>2003\/11\/21\/1432\/con<\/a><\/p><\/li><\/ul><p><strong>Lectura complementaria<\/strong><\/p><ul><li><p>Laura Crespo Garc\u00eda, ACERTA Certificaci\u00f3n, \u00abInnovar no basta: tambi\u00e9n hay que saber demostrar la I+D+i\u00bb, Interempresas, 4 de noviembre de 2026: <a href=\"https:\/\/www.interempresas.net\/Construccion\/668232-Innovar-no-basta-tambien-hay-que-saber-demostrar-la-I-D-i.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/www.interempresas.net\/Construccion\/668232-Innovar-no-basta-tambien-hay-que-saber-demostrar-la-I-D-i.html&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw28xzkq3fkKjA5n_3KmjQpc\">https:\/\/www.interempresas.net\/<wbr \/>Construccion\/668232-Innovar-<wbr \/>no-basta-tambien-hay-que-<wbr \/>saber-demostrar-la-I-D-i.html<\/a><\/p><\/li><\/ul><p><strong>WikiTIPs relacionadas de mentorDay<\/strong><\/p><ul><li><p><a href=\"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/cashback-deducciones-fiscales-id-i-financiacion-innovacion\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/cashback-deducciones-fiscales-id-i-financiacion-innovacion\/&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw13VZkDkG2z_U1eE-xrEkyR\">Cashback por deducciones fiscales de I+D+i<\/a><\/p><\/li><li><p><a href=\"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/estadistica-id-ine-declarar-id-empresa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/estadistica-id-ine-declarar-id-empresa\/&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw0IhhSV9uTxcoww5oe6IeY8\">Estad\u00edstica de I+D: identificar, medir y declarar<\/a><\/p><\/li><li><p><a href=\"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/efecto-incentivador-ayudas-idi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/efecto-incentivador-ayudas-idi\/&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw08nbbcVVQuSjeqJzKbVunh\">C\u00f3mo demostrar el efecto incentivador de las ayudas de I+D+i<\/a><\/p><\/li><li><p><a href=\"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/plan-innovacion-digitalizacion\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/plan-innovacion-digitalizacion\/&amp;source=gmail&amp;ust=1793880727475000&amp;usg=AOvVaw3oftFBiyx3BlL8xpZQiCEX\">Plan de innovaci\u00f3n y digitalizaci\u00f3n<\/a><\/p><\/li><\/ul><div><hr \/><\/div><h2>Idea final para recordar<\/h2><p><strong>Innovar es desarrollar soluciones nuevas o mejores. Documentar es conservar las pruebas de c\u00f3mo lo has conseguido. Justificar es utilizar esas evidencias para demostrar que cumples unos requisitos concretos.<\/strong><\/p><p>No esperes a que llegue una subvenci\u00f3n, una certificaci\u00f3n o una inspecci\u00f3n para empezar a registrar tu trabajo.<\/p><p>La documentaci\u00f3n bien organizada puede ayudarte a gestionar mejor tu empresa, aprender de los experimentos, evitar errores, proteger conocimiento y preparar futuras solicitudes de financiaci\u00f3n.<\/p><p><strong>Empieza hoy: identifica tu proyecto m\u00e1s innovador y registra su pr\u00f3xima actividad t\u00e9cnica.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3dd166 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c3dd166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h2 style=\"text-align: center;\">QUIZ<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-749f1f9 elementor-widget elementor-widget-mentorforms\" data-id=\"749f1f9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"mentorforms.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<iframe aria-label=\"Quiz: Certificaciones para empresas\" src=\"https:\/\/forms.zohopublic.com\/jcaverodyrectoes\/form\/SabescmojustificarlaIDidetuempresa\/formperma\/WyHLhVAygUQsYdDdGlWIg_eN8jTjS3Fr4hOLlgFksmk\" width=\"99%\" height=\"500px\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72fd4ad e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"72fd4ad\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-82085cd elementor-widget elementor-widget-google_maps\" data-id=\"82085cd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"google_maps.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-custom-embed\">\n\t\t\t<iframe loading=\"lazy\"\n\t\t\t\t\tsrc=\"https:\/\/maps.google.com\/maps?q=London%20Eye%2C%20Londres%2C%20Reino%20Unido&#038;t=m&#038;z=10&#038;output=embed&#038;iwloc=near\"\n\t\t\t\t\ttitle=\"London Eye, Londres, Reino Unido\"\n\t\t\t\t\taria-label=\"London Eye, Londres, Reino Unido\"\n\t\t\t><\/iframe>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00bfTu empresa est\u00e1 innovando, pero no sabes c\u00f3mo demostrarlo? Aprende a justificar correctamente tus proyectos de I+D+i, documentar experimentos, registrar los gastos y las horas del personal investigador y preparar las evidencias necesarias para solicitar deducciones fiscales, subvenciones y ayudas a la innovaci\u00f3n. Una gu\u00eda pr\u00e1ctica de mentorDay para startups, emprendedores y pymes, con ejemplos, herramientas y consejos para evitar errores y aprovechar las oportunidades de financiaci\u00f3n.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":148559,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1159,978],"tags":[],"class_list":["post-153808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-financiacion","category-innovacion-abierta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=153808"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":153839,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153808\/revisions\/153839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/media\/148559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=153808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentorday.es\/wikitips\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=153808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}